World Press Photo 2012 op Fotofestival Knokke-Heist

Het concept van het ‘Fotofestival Knokke-Heist’ is vernieuwd. Foto’s zijn in open-lucht en op drie binnenlocaties te bewonderen. Alle tentoonstellingen zowel binnen als buiten zijn gratis. World Press Photo, wereldwijd een van de toptentoonstellingen, is er ook dit jaar weer bij. Knokke is de enige plek in België waar je de foto’s kan bekijken.

Foto’s van Corey Arnold (USA) uit de reeks ‘Fish Work: Bering Sea’

Deze reeks is hier, vlak bij de zee, helemaal op haar plaats. De foto’s komen hier veel beter tot hun recht dan in een museum. Kunstfotografie op zich interesseert me meestal maar matig. Documentaire reeksen zoals deze vind ik top. Daarvoor en voor de World Press Photo kom ik naar het Fotofestival.

Carly Diaz van World Press Photo vertelt over de winnende foto van Samuel Aranda. Fatima al-Qaws en haar zoon Zayed zijn beiden blij en fier dat deze foto van hen, over hun revolutie, de eerste prijs gewonnen heeft.

Later had ik nog een korte babbel met haar. Ik zei dat het me opviel dat de foto’s dit jaar artistieker waren. Ze antwoordde dat de fotojournalisten aan langere projecten werken waardoor hun werk meer diepgang krijgt.

De opstelling van de World Press Photo tentoonstelling is bijzonder geslaagd en kan tot 12 juni bekeken worden.

World Press Photo van 2011

© Samuel Aranda, Spanje, voor de New York Times

Fatima al-Qaws wiegt haar zoon Zayed (18), die aan de gevolgen van traangas lijdt nadat hij heeft meegedaan aan een straatbetoging in Sanaa in Jemen op 15 oktober. De aanhoudende protesten tegen het 33 jaar oude regime van de autoritaire president Ali Abdullah Saleh escaleerden deze dag. Getuigen verklaarden dat duizenden betogers via de belangrijke verkeersader Zubairy Street opmarcheerden en werden beschoten toen ze bij een controlepost van de regering vlak bij het ministerie van Buitenlandse Zaken kwamen. Sommige demonstranten trokken zich terug, maar anderen hielden vol en werden opnieuw beschoten. Er vielen minstens 12 doden en 30 mensen raakten gewond. Mevrouw al-Qaws – die zelf ook bij het verzet tegen het regime was betrokken – vond haar zoon terug na een tweede zoektocht tussen gewonden in een moskee, die tijdelijk als veldhospitaal was ingericht. Zayed lag na het incident twee dagen in coma. Hij liep nog twee keer verwondingen op tijdens latere demonstraties. Op 23 november vluchtte president Saleh naar Saoedi-Arabië, waar hij zijn handtekening zette onder een machtsoverdracht aan zijn vicepresident Abdurabu Mansur Hadi. Salehs bewind eindigde formeel toen Hadi na verkiezingen op 25 februari 2012 als president werd beëdigd.

De World Press Photo 2011 is gekozen uit +100000 beelden. Ondanks dat Zayed niet dood is zien velen er een verwijzing in naar de piëta van Michelangelo. Zo bekeken legt ze een link tussen onze westerse cultuur en de islam. Volgens mij hoef je het zo ver niet te zoeken en is het de moederliefde die de foto haar universele aantrekkingskracht geeft. Zo voelen we dat het om gewone mensen gaat en komt het verhaal een heel stuk dichter bij ons bed.

2e prijs Spot News Stories

© Niclas Hammerström, Zweden voor Aftonbladet

Op 22 juli schoot Anders Behring Breivik (32) 69 mensen dood op het eilandje Utøya, 40 kilometer ten noordwesten van Oslo in Noorwegen. De schietpartij was de tweede akte van een dubbele aanval; de eerste was een autobomexplosie in de regeringswijk van de hoofdstad, waarbij acht doden vielen en 192 mensen gewond raakten. De gebeurtenissen op Utøya vonden nog geen twee uur later plaats. Op het eiland werd jaarlijks een zomerkamp georganiseerd door de jongerenafdeling van de Noorse Arbeiderspartij. Breivik verkreeg toegang door zich voor te doen als een politieagent die wegens de aanslag in Oslo voor een routinecontrole langskwam. Hij opende lukraak het vuur, doodde en verwondde mensen over het hele eiland, en schoot op hen die in het water sprongen in een poging om te ontkomen. De lokale politie had geen helikopter waarmee groepen agenten konden worden vervoerd, en ook was er geen geschikte boot voorhanden om naar het eiland te varen. Toen de antiterreureenheden uit Oslo arriveerden, werden ze uiteindelijk op privéboten naar Utøya vervoerd. Ze arriveerden er één uur nadat het eerste schot was gelost. Breivik werd aangehouden en van beide terreurdaden beschuldigd. Breivik heeft bekend dat hij de bomaanslag en de schietpartij ten uitvoer heeft gebracht. Hij was een paar jaar bezig geweest met de voorbereidingen en had een manifest verspreid, waarin hij zijn extremistische opvattingen uiteenzette.

Vorig jaar waren de beelden zeer hard. In de reeks van Niclas Hammerström over Utøya, zitten ook heel harde beelden. Er zijn verschillende manieren om een verhaal te vertellen en deze ‘zachtere’ foto vertelt het verhaal door het niet te tonen. Als je de kleren op de oever ziet liggen dan wordt de paniek van dat ogenblik voelbaar.

1e prijs Daily Life Singles

© Damir Sagolj, Bosnie Herzegovina, Reuters

Een portret van Noord-Korea’s grondlegger Kim Il-sung siert een gebouw in de hoofdstad Pyongyang. Hij stond bekend als de ‘Grote Leider’ en werd in 1994 door zijn zoon Kim Jong-il opgevolgd. Voor zijn dood op 17 december heeft Kim Jong-il zijn jongste zoon Kim Jong-un (27 of 28 jaar oud) als zijn erfgenaam aangewezen.

Dit is ook een foto die veel meer zegt dan ze toont. Nergens, in geen enkel gebouw brandt licht. Kim Il-sung (’s portret) is hier het enige licht.

1e prijs Portret Singles

© Laerke Posselt, Denemarken voor Politiken

Actrice Mellica Mehraban is geboren in Iran en opgegroeid in Denemarken. Ze speelt een hoofdrol in de Iraanse spionagethriller ‘Fox Hunting’, die in mei zijn Deense première beleefde tijdens een Iraans filmfestival in Kopenhagen. De rol was voor haar een uitdaging, omdat ze haar Farsi moest ophalen en tegelijk moest leren hoe ze op het scherm liefde kon uitbeelden zonder dat ze dat tegen de betreffende man kon zeggen of hem mocht aanraken. Ook moest Mehraban zich erin schikken dat ze de slechterik speelde in een antiwesters georiënteerde film.

Fotojournalistiek gaat over het tonen van de waarheid. De wereld rondom ons is in kleur. De technische informatie vermeldt dat deze foto met een Canon EOS 5D Mark II genomen is, in kleur dus. Het is niet de enige zwart-wit foto die in de prijzen valt. Soms is kleur als ruis die het verhaal ontkracht.

2e prijs Sports Stories

© Adam Pretty, Australie, Getty Images

Duikers oefenen op de tweede dag van het kampioenschap. De 14de Wereldkampioenschappen Zwemsporten vonden plaats in juli in de Chinese stad Shanghai.

Drie duikers hangen in lucht en drie staan klaar om te springen. De fotograaf heeft op het juiste moment afgedrukt. Zo één foto maken lijkt een gelukstreffer. De andere foto’s uit de reeks bewijzen Adam Pretty’s kwaliteit, hij slaagt erin zwemmen, ook voor niet sportliefhebbers, origineel en boeiend weer te geven.

2e Prijs Sports Singles

© Ray McManus, Ireland, Sportsfile

Scrumhalf Conor Crowley van Blackrock College raapt de bal op na een ruck tijdens de wedstrijd die op 5 februari ondanks een fikse regenbui werd gehouden in het thuisstadion Anglesea Road van de tegenstander Old Belvedere. Beide Ierse rugbyclubs zijn gevestigd in Dublin en komen in de Division 1A All-Ireland League uit. Ze zijn oorspronkelijk opgericht als teams van oud-leerlingen van de twee scholen van de stad, maar staan nu open voor iedereen. Old Belvedere won de match met 10-9 en werd later ligakampioen.

1e Prijs Daily Life Singles

© Alejandro Kirchuk, Argentina

Marcos en Monica waren 65 jaar getrouwd en woonden de meeste tijd in hetzelfde appartement in Buenos Aires. In 2007 werd bij Monica (84) alzheimer vastgesteld. Door haar verzorging op zich te nemen moest Marcos het hoofd bieden aan de emotionele en fysieke belasting van de rol van thuisverzorger. In de latere fase van haar ziekte moest Marcos Monica voeden. Hij pureerde haar maaltijden, omdat ze niet meer kon kauwen. In haar laatste levensjaar was Monica bedlegerig, zodat Marcos drie keer per dag luiers moest verwisselen en de wijkverpleegkundige moest helpen met het behandelen van doorligwonden – bezigheden die bijna heel zijn dag in beslag namen. Monica herkende hem nog nauwelijks, maar met liefkozingen en knuffelen wist hij soms een gevoel van verbondenheid bij haar op te roepen, zelfs al was het maar even. Marcos was vastbesloten zijn vrouw thuis te verzorgen. “Vertel me waar ze beter terecht kan”, zei hij. “Ik behandel haar als een prinses, hier heeft ze alles.” Monica overleed in juli 2011.

Veel foto’s zijn ver van ons bed genomen. Met alzheimer krijgt iedereen meer en meer te maken. Dit kon een foto zijn van je ouders, of oom en tante of van jezelf.

2e Prijs People in the News Singles

© Tomasz Lazar, Poland

Een arrestante wordt weggeleid tijdens een protestbetoging tegen het stop-and-frisk-beleid van de politie op 21 oktober in Harlem, New York. ‘Stop-en-fouilleer’ verwijst naar de praktijk van de New Yorkse politie om passanten aan te houden en soms ook te fouilleren terwijl ze niet per se van een misdaad worden verdacht. Volgens de hoofdcommissaris en de burgemeester heeft dit geleid tot een flinke daling van het aantal misdaden. Tegenstanders menen dat vooral de lage inkomensgroepen en niet-blanken de dupe zijn. In oktober kregen de protestbetogingen steun van de Occupy Wall Street-beweging (OWS). Talrijke OWS’ers vonden hun weg naar Harlem vanuit downtown Manhattan, waar ze hadden geprotesteerd tegen de hebzucht van het bedrijfsleven, de sociale ongelijkheid en de volgens hen onredelijke invloed van banken en multinationals op het democratische proces.

Deze foto is heel herkenbaar. Bij ons worden GAS-boetes opgelegd om protest te onderdrukken en zijn ook de lage inkomensgroepen hiervan de dupe.

Maak er een dage uit van, tot 16/6/2012 kan je de foto’s op Fotofestival Knokke-Heist bekijken. Lukt dat niet bezoek dan de World Press Photo site of koop het World Press Photo 2012 fotoboek of download de World Press Photo iPad app.

Advertenties
Geplaatst in Cultuur en Tentoonstellingen | Tags: , , , , | 2 reacties

De Little People van Slinkachu in Antwerpen

Twee dagen, 4 en 5 mei 2012, van 11 tot 18 uur, staan de kleine mannetjes van Slinkachu op vijf plaatsen in Antwerpen. Het doet wat aan de Olifant en de Reuzen denken, die in het verleden tijdens de zomer van Antwerpen, de stad bezochten. Het eerste tafereel vinden we op het Kievitplein en daar krijgen we een briefje met alle locaties op.

Ik kende de mannetjes al van in Slinkachu’s boek, ‘Little people in the city’. Toch verbaast het me nog hoe klein ze in ’t echt zijn.

Ik denk dat de dame, in het tafereeltje zich nu wel helemaal veilig voelt.

Aan een vuilnisbak op enkele grijze vuilzakken ligt een grasveldje met een familie met spelende kinderen.

Ik vraag me af of Slinkachu weet heeft van de ring die als een open riool door Antwerpen loopt.

Dit tafereeltje is gebruik voor de omslag van de Engelse versie van ‘De Helaasheid der Dingen’ van Dimitri Verhulst.

Hier horen GAS boetes bij.

Op enkele meter van het tafereel (onscherp in de achtergrond) ligt er hondepoep en een gebroken bokaal tomatensaus.

Je moet roeien met de riemen die je hebt…

Dit lijkt me niet pedagogisch verantwoord.

De vijf installaties liggen allemaal in Antwerpen 2018. De meeste rijden erlangs met de fiets, te voet is het een stevige wandeling. Met tweemaal koffie en ’s middags een broodje eten heb ik er 5 uur over gedaan. Foto’s nemen inbegrepen.

Geplaatst in Cultuur en Tentoonstellingen | Tags: , , , , | 1 reactie

De Lomo No Nukes paradox

Vele foto liefhebbers zijn gek op de Lomo. Voor anderen is het toestel rommel. De oorspronkelijk Russische camera wordt in China gefabriceerd. De speciale No Nukes editie heeft Zuid-Koreaanse roots. De Lomo is kritiek en lofbetuiging op het Russisch communisme, nostalgisch en actueel, oost en west, kunst en geen kunst

Ik ben gezwicht en heb er een gekocht. De No Nukes omdat ik die mooi vind. Ik heb nog tegen de kernraketten betoogd … maar heb dan weer niet meegedaan met de ‘NATO Game Over’ actie. De wereld is complex.

De No Nukes is verpakt in een mooi kistje met magneetsluiting

Nadat ik mijn bestelling had ingevoerd zie ik ’s avonds op het nieuws beelden van een raket waarvan de Noord-Koreanen zeggen dat ze dient om een communicatiesatelliet in de ruimte te brengen. De Zuid-Koreanen vrezen dat hun noorderburen een militaire raket testen waarmee ze een kernkop kunnen afschieten. Als klap op de vuurpijl lees ik op de Lomo site dat, in 1996, Vladimir Putin een belangrijke rol heeft gespeeld in het voortbestaan van de Lomo.

20120410-112215.jpg

Elektronisch bewerkte digitale opname van het TV scherm tijdens het nieuws van 8 april 2012 vóór de lancering van de raket.

Is de camera eenvoudig, de marketing is top. De Lomographic Society International (LSI) verkoopt eigenlijk geen camera’s maar promoot een levensstijl. Een kunstproject waaraan iedereen gratis kan meedoen. De lijn tussen marketing en kunst is heel dun. Je hoeft geen Lomo of een ander toestel van de LSI te hebben om aan Lomografie te doen. De Lomographic website is overtuigend en hun toestellen zijn uiteraard geschikt voor Lomografie. Het is moeilijk om geen camera van hen te kopen.

Het is niet zo belangrijk hoe iets eruit ziet, wel hoe je het (zelf) ervaart.

Lomografie is een richting in de fotografie. Ik vind er volgende punten in terug.

  • Leg je leven creatief vast, waarbij je alles vergeet wat je over fotografie geleerd hebt en je eigen innerlijke stem volgt
  • Importeer ‘het toeval’ in je beelden. Werk daarom met eenvoudig materiaal en op film. Zo kan je het geheel nooit volledig beheersen. Bij digitaal heb je achteraf teveel mogelijkheden om je beeld te veranderen, het toeval verdwijnt. De foto van de Noord-Koreaanse soldaat met de raket in de achtergrond lijkt op Lomografie, maar is het niet.
  • Experimenteer en zoek naar nieuwe vormen van expressie.
  • Maak plezier. Lomograferen is fun.

Dit is hoe de scanner het negatief zag, ik vond het mooi en besloot de foto niet te ‘verbeteren’. (Lomo op Fujicolor 100)

Vandaag is er een overaanbod aan beelden. Veel jongeren hebben nog nooit op film gefotografeerd. Ze fotograferen digitaal, met hun telefoon, compact of reflexcamera. Digitale camera’s zijn zeer snel verouderd en koop je de laatste versie met +30 of +40 megapixels dan heb je een nieuwe of heel recente computer nodig die dat kan verwerken. In die optiek is Lomo en analoog een verademing. Je kan net zo goed fotograferen met een Lomo van 1984 als met een van 2012. Bovendien zien je analoge (Lomo) foto’s er ook echt anders uit. De race naar meer pixels en technologie is voorspelbaar en saai.

LomoWall

Een LomoWall maken is niet zomaar wat fotootjes samenbrengen

Na enige tijd beschik je als Lomograaf over heel veel afdrukken. Daar kan je dan een LomoWall mee maken. Zeg maar collage. Bij het samenleggen van wat beelden merk ik hoe moeilijk het is. Bekijk de onderstaande video en zie hoe zo’n muur er kan uitzien.

Je kan hetzelfde verhaal op verschillende manieren vertellen door dezelfde beelden op verschillende manieren te combineren.

Er komt een LomoWall in Antwerpen. Je kan nog tot en met 6 mei meedoen aan een wedstrijd. Haal een oude camera vanonder het stof of koop een wegwerp toestel en doe mee.

Lomograferen in Gent

Foto met de Lomo op Crossbird film

Deze jongeren werden, van op veilige afstand, constant met telelenzen gefotografeerd. (Lomo op Crossbird film)

De Lomo heeft een groothoek objectief (32mm f:2.8) dat je dwingt om dichterbij te komen. Geen probleem die gasten bijten niet. Door al dat gefotografeer met die telelenzen voelden ze zich aangetast in hun privacy. Na een gezellige babbel hadden ze er geen probleem meer mee dat ik hen fotografeerde. Ik heb één foto gemaakt.

Op de rechterkant van de foto zit een draadje van de filmcassette. (Lomo op Crossbird film)

Dit vind ik ongelooflijk. Het is de eerste maal dat ik meemaak dat een draadje van het fluweel van de filmcassette mee op de foto staat. Nu lijkt het of Sint-Michiel (Groene ‘St Michel’ voor de rokers) buiten de draak ook nog door een ander monster wordt bedreigd.

Werken in de Veldstraat. (Lomo op Crossbird film)

Je bent zelf een vandaal. (Lomo op Crossbird film)

Gandalf strijd tegen een monster. (Lomo op Crossbird film)

Antwerpen

Ik hoor een dame achter mij telefoneren. Ik fotografeer haar door mijn Lomo, zonder te kijken, naar achter te richten en af te drukken. (Lomo op Crossbird film)

Een van de 10 Lomo regels luidt: ‘Probeer te schieten vanaf je heup’. Een andere regel luidt: ‘Je hoeft niet van tevoren te weten wat je hebt vastgelegd op film’.

Het is plezant om met de transpallet mee te rijden. (Lomo op Crossbird film)

Deze foto komt zo met kippende rood-groen dominante uit de scanner. (Lomo op Crossbird film)

Lomografen wordt verweten dat ze slechte foto’s goedpraten door te zeggen dat het Lomografie is. Dergelijke redenering vind je in alle kunsten terug. Elke nieuwe stroming moet opboksen tegen de gevestigde waarden.

Het Apparaat

De Lomo LC-A+ is vergelijkbaar met een Olympus mju II. (zie foto links) Ze zijn allebei klein en werken met kleinbeeld film. Beiden hebben een lichtsterk (f:2.8) groothoek objectief. Ze zijn eenvoudig door iedereen te gebruiken. Toch zijn ze ook heel verschillend. Bij de Japanner is alles automatisch bij de Chinese-Rus is alleen de belichting automatisch. Een automatische camera is zoiets als een wagen met automatische versnellingen. Het werkt prima, maar sommigen vinden het saai.

  • Olympus
    • kleinbeeld
    • 35 mm f:2.8
    • automatische belichting, 4s tot 1/1000s
    • automatisch instellen van de DX gevoeligheid ISO 50 tot 3200
    • auto focus
    • automatisch filmtransport
    • automatisch terugwinden van de film
    • zelfontspanner
    • dubbelopnamen niet mogelijk
    • ingebouwde flits
    • zoeker is OK maar wat donker
    • camera is luidruchtig (scherpstelling en film door- en terugdraaien)
    • buitenkant helemaal van plastic
  • Lomo
    • kleinbeeld
    • 32mm f:2.8 Minitar
    • automatische belichting, 2 minuten tot 1/500
    • manueel instellen van de gevoeligheid van ISO 100 tot 1600
    • manuele focus, met presets op 0.8, 1,5, 3 3en
    • manueel filmtransport
    • manueel terugwinden van de film
    • aansluiting voor draadontspanner
    • dubbelopnamen mogelijk met knop die de sluiter opspant zonder de film te bewegen
    • flitsschoen met midden X-contact
    • zoeker is zeer helder
    • camera is heel stil
    • bekleed met leer

Het Objectief

De Minitar 32mm f:2.8 is opgebouwd uit 3 lenzen. Een zogenaamd Triplet in 1893 ontworpen door H. Dennis Taylor. De Lomo Minitar anastigmat presteert goed maar het Olympus 35mm f:2.8 van het Tessar type presteert beter. Als je opnamen met de mju II naast opnamen met een spiegelreflexcamera plaats zal je geen kwaliteitsverschil zien.

(Lomo op Portra 400)

De Minitar vervormt tonvormig. Kijk maar eens hoe krom de linkerkant van de robotafbeelding is. Het vigneteren (= donker worden naar de hoeken) is ook goed merkbaar. De scherpte is matig, maar beter dan bij toy- of wegwerpcamera’s. De Minitar is flairgevoelig bij schuin invallend licht. De twee personen rechts op de foto zijn overstraald en missen contrast. Op de onderstaande foto zie je dat de Minitar tegenlicht goed aankan.

Springkasteel (Lomo op Portra 400)

Alle foto’s zouden ook met de Olympus mju II kunnen gefotografeerd zijn, behalve deze van het springkasteel. De Lomo LC-A+ neemt de foto op het ogenblik dat je afdrukt. De mju II stelt (ook als je al scherpgesteld hebt en de ontspanknop ingedrukt houdt) eerst scherp en maakt dan de foto. Iedereen die met een compact actiefoto’s tracht te maken kent het fenomeen van de timelag bij het afdrukken.

Lou (Lomo op Kodak Colorplus 200 in TL-licht)

Je hoeft geen speciale film te gebruiken om rare kleuren te verkrijgen. Een beetje TL-licht volstaat. Ons oog ziet amper verschil tussen TL-licht en daglicht. Film toont dat er een groot verschil is. Wie heeft gelijk, ons oog of de film? Misschien zijn ze beiden fout.

De Lomo is me heel goed bevallen. Hij is mooi afgewerkt en voelt aangenaam aan. De huidige toestellen, die uit de fabrieken stromen, missen een ‘je ne sais quoi‘. De Lomo die in 1984 in productie ging, heeft nog iets authentieks. Door de manuele scherpstelling kan je zeer snel fotograferen. Hij is een aanwinst voor de Lomo- en/of Fotograaf.

Geplaatst in Fototoestellen | Tags: , , , , , , , , , , , , , , | 6 reacties

Een eeuw geleden begon de 35mm fotografie. Deel 2: De strijd om het beste toestel. Leica versus Contax.

Zeiss antwoordt in 1932 op Leica’s succes met de Contax I. In hun ogen bouwden ze het beste toestel van de wereld. In 1936 probeerden ze het nog eens met de Contax II die de onbetrouwbaarheid van de ‘I’ moest doen vergeten. Vanuit een bijna tegengestelde filosofie produceerden Leitz en Zeiss topklasse camera’s.

De LEItz CAmera ontwikkelde zich tot systeem camera. In 1930 komt de Leica II met gekoppelde ingebouwde afstandsmeter en verwisselbare objectieven.

Een Leica IIIa met 50mm f:2 naast een Nikon D3 met 50mm f:1,4.

Als persfotograaf ben je, het voor je imago, bijna verplicht te fotograferen met een Nikon D3 of Canon EOS-1D. Vanaf de jaren 30-tig t.e.m. de fifties van vorige eeuw, fotografeerde de Europese pers meestal met Leica, Contax of Rolleiflex. Henri Cartier Bresson , door velen beschouwd als de grootste persfotograaf van de 20-ste eeuw, fotografeerde met Leica. Op de verschillende foto’s zie je hem aan het werk met één Leica en een klein tasje aan zijn schouder. Een heel verschil met de grote fototassen waarmee je sommige huidige (pers)fotografen ziet sleuren. HCB fotografeerde meestal met een 50mm, soms met een 35mm en heel soms met een 90mm. Deze foto is, in 1963, in Cuba door René Burri van HCB genomen terwijl hij daar aan het werk was.

Less is More

Het is niet de eerste keer dat ik op mijn blog ‘Less is More’ schrijf. Misschien komt dat wel omdat ik graag met Leica fotografeer. Ik denk dat Oskar Barnack het zag als: ‘Iets is perfect als er niets meer kan worden weggelaten.’ Zijn Leica’s waren zo eenvoudig van opzet dat er haast niets stuk kon. Door die eenvoud waren ze heel betrouwbaar. Mijn Leica III werkte nog na meer dan 60 jaar, zonder ooit hersteld te zijn. Omdat ik het toestel daadwerkelijk wilde gaan gebruiken, heb ik het laten reinigen, smeren en afstellen . Elk jaar neem ik me voor mijn IIIa intensiever te gebruiken maar verder dan enkele filmpjes kom ik niet. De latere Leica M met zijn betere zoeker en ingebouwde lichtmeter is zoveel handiger en werkt sneller. Zonder (ingebouwde) lichtmeter mis ik controle en zekerheid. Is het nu 1/125sec met f:5.6? of 8? of … zit ik er helemaal naast? Stresssss ……

Zo’n oude Leica heeft wel wat eigenaardigheden. Zo is er een aparte knop vooraan voor de trage sluitertijden tussen 1/20 en 1 seconde. De ronde venstertjes links en rechts van de zoeker zijn van de afstandsmeter.

Achteraan zie je twee venstertjes om door te kijken. Het linkse (met dioptrie instelling) is van de afstandsmeter, het rechtse is van de zoeker. De diafragma’s hebben de waarden 2, 2.2, 2.8, 3.2, 4.5, 6.3, 9, 12,5 de sluitertijd kan je instellen op 1/20, 1/30, 1/40, 1/60/ 1/100, 1/200, 1/500, 1/1000. Het is eerst in 1957 dat Leitz de huidige sluitertijden op het 3e type van de Leica M3 gebruikt

Een film laden is een kunst op zich. Leitz verkocht een speciaal sjabloon om een lange tong van 10 cm aan een 35mm film te snijden. Doe je dat niet dan trek je je film gemakkelijk aan flarden. Dat sjabloon heb ik niet en is stinkduur op eBay. Gelukkig is er een trucje. Bij het laden schuif je de film tussen de aandrukplaat en een visitekaartje. Eens de film op zijn plaats zit haal je het kaartje weg en klaar is kees. In theorie dan toch, want een tijdje geleden maakte ik in Doel, een reportage met mijn IIIa en kreeg er geen nieuwe film op. Gelukkig had ik nog een wegwerp toestel bij zodat ik toch verder kon fotograferen.

De Perfecte Camera.

Zeiss Ikon bracht als reactie de Contax I op de markt.

De Contax voelt robuust aan en is goed doordacht. Zo heeft hij maar 1 knop (vooraan links van de lens) om de sluitertijden in te stellen. De verwisselbare lenzen hebben een bajonet vatting terwijl de Leica’s een schroefvatting hadden. Toch was het verwisselen van de objectieven niet zo eenvoudig. Er is namelijk een binnen- en een buiten-bajonet waardoor het verwisselen van objectieven alleen op papier sneller was dan op de Leica.

Afstandsmeter en zoeker zijn zoals bij Leica apart. In tegenstelling tot de Leica heeft de afstandsmeter geen dioptrie-instelling. Zijn afneembare rug maakt het filmladen gemakkelijk. Je kan zelfs links en rechts een filmcassette steken zodat je de belichte film niet hoeft terug te draaien. Het gordijn van de gordijnsluiter is in metaal terwijl het bij Leica in stof is. Als je met een Leica in de zon loopt moet je steeds een kapje op de lens zetten, anders riskeer je dat je lens dienst doet als brandglas en een gaatje in het gordijn brandt.

Filosofie

Oskar Barnack, de ontwerper van de Leica, had de mechaniek eenvoudig gehouden ten koste van het gebruikers comfort. Bij Zeiss stond het gebruikersgemak op de eerste plaats ten koste van een ingewikkelde mechaniek. Door de complexe mechaniek was de Contax I erg onbetrouwbaar. Zeiss zet dit in 1936 recht met de Contax II.i

De Contax II en III

De Contax is duidelijk ontworpen door ingenieurs, de Leica door een begenadigd ‘knutselaar’. De Contax II met Sonnar 5cm 1:2 weegt 774g de Leica IIIa met Summar 5cm 1:2 628g. Die ± 150g verschil tussen de 2 camera’s zijn het gevolg van de eenvoud bij de Leica en het complexe bij de Contax. Zeiss moest dan ook de Leitz patenten omzeilen.

Ik ben me bewust dat ik vele Leica liefhebbers tegenspreek, maar de Contax II en III waren vergeleken met de Leica, betere toestellen. De verschillen tussen de Leitz en Zeiss, Leica en Contax waren groter dan de de verschillen tussen bijvoorbeeld Nikon en Canon.

Verzamelwaarde

Momenteel zijn oude Leica’s veel meer waard dan Contax-en. Er worden dikwijls astronomische prijzen betaald voor Leica toestellen en lenzen. Nieuw zijn ze ook zeer prijzig.

Olympia Sonnar 18cm f:2.8 (spelen van 1936 in Berlijn)

Van de Olympia Sonnar zijn er voor de Contax (voor en na de oorlog) een 700- 800 gemaakt. Je kan deze versie ‘ extreem raar’ noemen. Moest er Leica in plaats van Zeiss op staan dan was hij zeker meer dan 10.000€ waard.

In 1966 ging ik fotografie studeren en had toen een vóóroorlogse Contax II, met Sonnar 5cm 1:2, Biogon 3,5cm 1:2.8, een Sonnar 13,5cm 1:4 en de bovenstaand Olympia Sonnar. De camera met de 3 objectieven zijn me ontstolen, de 1,780kg wegende Sonnar heb ik nog steeds.

Hoewel mijn vader een Contax II en een Leica IIIa had, herinner ik me alleen dat hij met de Leica fotografeerde. Later dat jaar kocht ik een Pentax Spotmatic en als we samen onze dias projecteerden was het duidelijk dat de Japanners hun achterstand hadden ingelopen. Zeiss is de uitvinder van de ontspiegelingslaag (coating) en heeft in 1935 een octrooi gekregen voor een coatingprocédé dat reflectie op glazen vlakken tot een minimum beperkt houdt. De oude Leica en Zeiss lenzen die ik heb hebben deze laag nog niet, maar de Pentax Spotmatic wel. Die coating maakt een enorm verschil.

Sint Lazarusstraat protesteert tegen overlast van ongedierte (Contax II Biogon 3,5cm op Tri-X eind jaren 70-tig)

Sint Lazarusstraat. De buurt protesteert tegen overlast van ongedierte (Contax II Biogon 3,5cm op Tri-X eind jaren 70-tig)

Reportage camera

In de zelfde periode heb ik, met de Contax, nog foto’s van een optreden gemaakt.

Ik was uitgenodigd door Miek en Martine.

De dame in het publiek kijkt niet op het schermpje van haar digitale camera. Die bestonden toen niet. Ze kijkt naar haar flits kijkt om te zien welk diafragma ze moet instellen.

Het was allemaal erg braaf, dit is het wildste moment dat ik heb.

Miek (of Mick?)

1954

M3 met Summilux 50mm van Eliot Erwitt. Op de terugwindknop is een hendeltje gemonteerd om sneller de film te kunnen terugwinden

Verschillende Japanse bedrijven hadden min of meer kopieën van de Leica en Contax gemaakt. De gekendste is de Nikon waarvan het uiterlijk geinspireerd is door Contax en de sluiter door Leica. In 1954 komt Leitz met de Leica M3. Dit toestel betekende het begin van het einde voor de meetzoekercamera’s. De andere fabrikanten investeren niet meer in een M3 concurent. Het volgende decenium palmt de spiegelreflex de markt van de meetzoekercamera’s in.

Leica M6 TTL met Summicron 35mm en motor en Leica M7 met 50mm Summicron. De M6 heeft een zwarte chrome toplaag de M7 een zwarte laklaag.

Dit zijn mijn werkpaarden, hiermee fotografeer ik het meest. Op de M6 heb ik de naam LEICA en het rode Leica logo met gaffer overplakt. Dat maakt het toestel discreter. Deze toestellen zijn de rechtstreekse erfgenamen van de M3 van 1954. Vergelijk de foto van de M3 met die van de M6 TTL en M7. Je moet een kenner zijn om de verschillen op te merken. Bij Leica tikt de klok zeer traag.

Leica M toestellen

  • M3 (1954 – 1966)
    • lenzen hebben nu een bajonet (bij Leica III was het schroefdraad)
    • heldere zoeker (0.91 vergroting) met ingespiegelde kaders voor 50, 90 en 135mm objectieven. (Dit had niemand hen voorgedaan)
    • de kaders veranderden automatisch bij het monteren van de betreffende lens. (Dit had niemand hen voorgedaan)
    • de kaders hadden een parallax correctie. (Dit had niemand hen voorgedaan)
    • meetzoeker (zoeker en afstandsmeter zijn samengebracht) zoals reeds in de Contax II
    • eenvoudiger films laden in vergelijking met de Leica III. Maar bij de Contax I, II en III was het filmladen nog steeds eenvoudiger.
    • 1 sluitertijden knop voor snelle in trage tijden reeds aanwezig in de Contax II
    • een transporthendel tegenover een draaiknop bij de Leica III
  • M2 (1958 – 1967)
    • zoeker met 0.72 vergroting en met kaders voor 35, 50 en 90mm objectieven
  • M4 (1967 – 1975)
    • een schuinstaande terugwind hendel tegenover een rechte knop zoals op de vorige M’s en III modellen (dezelfde terugwindknop als op bovenstaande foto)
  • M5 (1971 – 1975)
    • een ander model, groter en met ingebouwde lichtmeter. Het toestel wordt niet aanvaard en verkoopt zeer slecht.
  • M4-2 (1978 – 1980)
    • de CEO van Leitz Canada overtuigt Leitz Duitsland de M niet stop te zetten en de productie verhuist naar Canada.
    • er kan nu een motor op gemonteerd worden
    • iets goedkopere afwerking
      • het Leica embleem wordt niet meer gegraveerd
      • de chroomlaag is dunner
      • de zwarte lakversie wordt vervangen door een zwarte chroom versie
  • M4-P (1981 – 1987)
    • kaders in de 0.72 zoeker voor 28/35/50/75/90/135mm objectieven
  • M6 (1984 – 1999)
    • ingebouwde lichtmeter
  • M6 TTL (1998 – 2002)
    • TTL flitslichtmeting
    • de sluitertijden knop draait nu in dezelfde richting als de leds in de zoeker aangeven
    • de sluitertijdenknop is groter
    • het camerahuis is enkele mm hoger
    • eerst alleen met zoeker vergroting 0.72 later ook met
      • zoekervergroting 0.85 en kaders 35/50/75/90/135
      • zoekervergroting 0.58 en kaders 28/35/50/75/90
  • M7 (2002 en nog steeds in productie)
    • diafragma voorkeuze
    • een electronische sluiter
      • van 4 seconden tot 1/1000 s in manueel
      • tot 32 seconden in diafragma voorkeuze
      • 1/60 en 1/125 werken mechanisch (zonder batterijen)
    • aan/uit knop
    • door het tegengaan van interne reflecties is de zoeker is nog helderder geworden
  • MP (2003 en nog steeds in productie)
    • geen TTL flitsmeting
    • terug kleine sluitertijdenknop die in de oorspronkelijk (pre M6 TTL) richting draait
    • zelfde (lagere) hoogte van het camerahuis als M3/2/4/4-2/4-P/6
    • geen filmterugwindslinger maar knop zoals op M3/2

Klik op De Duiker, zijn hand en de kleine reuzin, om een fotoreportage gemaakt met de M6 en M7 te bekijken.

En Contax?

Tussen 1975 en 1978 zijn er geen M’s genaakt. Door de productie van de M4-2 naar Canada te verhuizen is Leitz gered. Want hun R – reeks (reflex) verkocht onvoldoende en is ondertussen afgevoerd. De M’s worden ondertussen terug in Duitsland gefabriceerd. De M7 en MP zijn ook À La Carte te bestellen. Als je een auto koopt kan je toch ook kiezen tussen verschillende uitrustingen. Kyocera (=Yashica en eigenaar van de Contax naam) heeft in 1996 nog de Contax G1 en 2 uitgebracht met autofocus en een prachtige reeks hoogwaardige lenzen.

In 1996 heb ik op Fotokina een Contax G in mijn handen gehad. De zever liep uit mijn mond. Alleen de zoeker viel tegen, die was nogal donker. Ze worden niet meer geproduceerd.

In 1998 keek ik voor het eerst door de zoeker van een Leica M en was verkocht dit was de beste zoeker die ik ooit gezien had. Dit toestel wou ik hebben.

Toch is het Zeiss/Contax verhaal nog niet helemaal afgelopen.

Foto © Zeiss Ikon

Zeiss Ikon verkoopt een meetzoeker camera en objectieven met M bajonet. De zoeker zou nog beter zijn dan die van een M. Ze worden gefabriceerd door Cosina die ook Voigtländer maken.
Met de komst van de digitale M8 en M9 en M9P gaat het Leica, na een lange tijd van financiële problemen, weer voor de wind. Het meetzoeken concept en het eenvoudige gebruik, spreekt nog steeds fotografen aan.

Deel 1: The Roaring Twenties

Geplaatst in Fototoestellen | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , | 8 reacties

Stanley Greene’s Black Passport

‘Soms brand je je vleugels of brand je op’ staat onderaan de eerste pagina van het boek Black Passport van fotograaf Stanley Greene (New York, 1949) samengesteld door Teun van der Heijden. In het FOAM loopt tot 5 februari een tentoonstelling met de foto’s.

20120116-104020.jpg

Black Passport © Stanley Greene / NOOR

Volgens Stanley Greene zou je maximum acht jaar oorlogsfotograaf mogen zijn. Als je het langer doet, brand je op van binnenuit op of word je doodgeschoten. De prijs die je betaalt is groot. Je krijgt een post traumatisch stress syndroom en zoekt uitwegen in alcohol en drugs.

20120116-112604.jpg

Black Passport © Stanley Greene / NOOR

Black Passport begint positief met een jonge man die als au pair in ’86 met een Leica en twee muziekcassettes naar Parijs trekt waarna hij start als mode fotograaf.

Enkele jaren later wordt hij tijdens een reis naar Mauritanië door Tuaregs naar een vluchtelingen kamp genomen en gedwongen de lijken en de miserie te fotograferen.

20120116-113921.jpg

Foto Luc Janssens

De tentoonstelling is eenvoudig opgezet. Drie zalen met in elke zaal enkele foto’s aan de muur en een projector.
Het geprojecteerde beeld op de foto is een opname in het Witte Huis in Moskou tijdens de Russische institutionele crisis van 1993. Aleksandr Roetskoj onderhandelt aan de telefoon. Met deze foto won Stanley Greene, de derde prijs in ‘Mensen in het nieuws’ van de Worldpress Photo wedstrijd. Voor mij was het de eerste keer dat ik van Stanley Greene hoorde. Verbaasd vernam ik dat die foto met een Leica M meetzoeker camera genomen was.
Zelf was ik eind jaren 60 van een geërfde vooroorlogse Contax overgeschakeld op een moderne reflex. Het leek een goede beslissing. Nu viel een fotograaf met een ouderwetse Leica in de prijzen.
Waarom koos Greene de Leica als werktuig? De kleine Leica dwingt je (bijna) om van heel dichtbij te fotograferen. Zo stel je je kwetsbaar op met als resultaat dat je door je directe omgeving niet meer als een gevaar gezien wordt en men je aanwezigheid vergeet. Technisch is het toestel Spartaans en degelijk. No-nonsens, afstand, sluitertijd en diafragma zijn de enige instellingen. Vergelijk dit met het handboek dat bij een digitale reflex hoort en je begrijpt wie er het meest tijd heeft voor zijn omgeving.

20120116-123553.jpg

Black Passport © Stanley Greene / NOOR

Greene is mettertijd niet gevoelloos geworden. Poëtische polaroids tonen een gevoelig man die geniet van eenvoudige zaken en zijn relatie(s). Alleen zijn er steeds weer die oorlogen en hoewel hij weet dat het zijn relatie kapot maakt, vertrekt hij dwangmatig steeds weer.
Black Passport gaat over de gevolgen van oorlogsfotografie op Greene zelf en op zijn relaties.

Black Passport © Stanley Greene / NOOR

Greene verkiest analoog boven digitaal, zwart/wit boven kleur en is blij met de Getty Grant die hij in 2011 heeft ontvangen zodat hij voldoende budget heeft, een project over electronisch afval in zwart/wit op film te fotografen. (2)

20120116-124759.jpg

Foto Luc Janssens

Twee van de drie projectoren zijn klassieke diaprojectoren. Het gebruik van dia’s verwijst naar Greene’s analoge en no-nonsens voorkeur.
Beelden manipuleren is van alle foto-tijden. Een van Greene’s pro analoog argumenten is, dat digitaal zo eenvoudig te vervalsen is. Hij herinnert zich de Afghaanse luchten als grijs terwijl hij foto’s van collega’s ziet met goddelijke Afghaanse luchten. Volgens hem wordt er veel te veel ge-Photoshop-t en zaken toegevoegd of weggeveegd. (1)

20120116-130345.jpg

Black Passport © Stanley Greene / NOOR

Greene fotografeert ook digitaal met een Leica M9 en Nikon D3s. Hij begrijpt dat er deadlines zijn. Als er wat meer tijd is, verkiest hij analoog. Zwart/wit wil hij alleen nog analoog doen. (2)
Analoog werken heeft onder andere het voordeel dat je niet kan kijken of je foto gelukt is. Je moet scherp blijven. Het verbaast Greene dat er nog geen (goede) oorlogsfotografen gedood zijn omdat ze meer aandacht hadden voor het schermpje achterop hun camera dan voor hun omgeving (1)

20120116-143523.jpg

Black Passport © Stanley Greene / NOOR

Black Passport geeft een intrigerende kijk op oorlogsfotografie en op de leefwereld van Stanley Greene. De foto’s op zich lonen de moeite, maar de samenwerking met Teun van der Heijden heeft het boek en de tentoonstelling op een niveau hoger getild.

(1) Interview in Lens met Stanley Green naar aanleiding van Black Passport

(2) Interview in the British Journal of Photography naar aanleiding van Getty Images Grant

Geplaatst in Cultuur en Tentoonstellingen | Tags: , , , , , , , | 2 reacties

Zes Magnum fotografen tonen ‘Vrouwen die Indië Veranderen’

De gratis fototentoonstelling ‘Woman Changing India’ loopt van 6 oktober tot 6 november in het BELvue museum in Brussel. Zes Magnum fotografen tonen elk vanuit een andere invalshoek hoe vrouwen uit alle klassen bouwen aan een betere maatschappij.

Vandaag dromen de Indiase vrouwen zich een andere toekomst.

Karuna Nundy, advocate aan het Hooggerechtshof tijdens een offerceremonie in de tempel van de Heilige soefi Sjeik Hazrat Nizzamuddin Aulia Chisti die geroemd en geëerd wordt om zijn boodschap van verdraagzaamheid. "Ursfestival", in het dorp Nizzamuddin, New Delhi, India © Olivia Arthur/MAGNUM PHOTOS

De emancipatie van vrouwen hangt in heel grote mate af van de graad van opleiding. De Engelse fotografe Olivia Arthur brengt een aantal studentes en pas afgestudeerden in zeer uiteenlopende vakgebieden. Het zijn jonge ontwikkelde vrouwen, die bewust van hun kwalificaties, op hoog niveau verantwoordelijkheden opnemen, op dezelfde lijn als de mannen.

Olivia Arthur was aanwezig op de opening. De fotografe is een mooie, wat verlegen, jonge vrouw. Ik had een gesprek met haar. “Fotografie is meer dan een mooie foto maken. Met de huidige digitale toestellen is dat gemakkelijk. Een foto moet inhoud hebben en passen in een reeks. Het contact met de mensen die je fotografeert is heel belangrijk. In Indië spreekt de middenklasse meestal Engels, voor de anderen moet je je behelpen met gebarentaal en hier en daar een woordje Hindi of een tolk.”

Sharmishta, studente Kunsten aan de universiteit Jawqaharlal Nehru, een van de zeldzame universiteiten in de hoofdstad die een opleiding film en voorstellingskunst aanbiedt. New Delhi, India © Olivia Arthur/MAGNUM PHOTOS

Op Olivia Arthur’s website staan veel vierkante foto’s ik vraag haar of die op film met een Hasselblad genomen zijn.  “Ik fotografeer graag met een Hasselblad. Het is rustiger. Je kijkt bovenaan in het toestel en het geeft je een zekere nederige houding.  Het is of je buigt voor de mensen. Maar deze beelden zijn allemaal digitaal. Voor deze reportage ben ik 2 weken in Indië geweest. Het was hard werken en je moet goed voorbereid vertrekken.”

Participatie aan de basis

In het huis van Anuya Kulkarni, lid van de panchayat (plaatselijke Indiase regering) van het dorpje Sherpe en regionale voorzitster van een NGO die voor vrouwen in de politiek ijvert. In de staat Maharashtra,India ©Patrick Zachmann / Magnum Photos

De Franse fotograaf Patrick Zachman fotografeerde lokale politieke vrouwen die in de panchayats (plaatselijke Indiase regering) zetelen. Sinds 1992 is een derde van de zetels voor vrouwen voorbehouden.

Salma Rokkaiah, voormalig hoofd van de panchayat en bekende dichteres en romanschrijfster. District van Trichy, in de staat Tamil Nadu, India ©Patrick Zachmann / Magnum Photos

Vrouwen als motor achter de veranderingen

24 Secure, een van de grootste Indiase ondernemingen gespecialiseerd in veiligheid en bewaking. New Delhi, India ©Alex Webb/Magnum Photos

De Amerikaanse fotograaf Alex Webb volgde verschillende vrouwen in Mumbai en New Delhi die uit hun vaak moeilijke sociale situatie wilden opklimmen en een uitweg vonden in jobs die traditioneel als ‘mannenwerk’ worden beschouwd.

Bestuursters van het Indiase For She, een taxibedrijf specifiek voor vrouwen, tijdens een opleidingssessie. Mumbai, India ©Alex Webb/Magnum Photos

Voor bijna alle vrouwen die bij ‘For She’ werken, is een auto besturen meer dan een manier om hun brood te verdienen, het is iets wat ze al wilden doen van toen ze klein waren, iets waarvan ze gedroomd hebben.

In de coulissen van Bollywood

Bollywood ster Katrina Kaif tijdens de opnames van een film van de Indiase regisseuse Farah Khan. Malsej Ghat, in de staat Maharashtra, India © ALESSANDRA SANGUINETTI / MAGNUM PHOTOS

De Amerikaanse fotografe Alessandra Sanguinetti nam een kijk in de coulissen van de Indiase film.

Op de set van de Indiase regisseuse Farah Khan. Danseres en leading lady bereiden zich voor op een opname. Malsej Ghat, in de staat Maharashtra, India © ALESSANDRA SANGUINETTI / MAGNUM PHOTOS

Op de lijst van beroemde regisseurs en choreografen staan steeds meer vrouwen. De dames zijn ook actief als kleedster, regieassistente,  of verlichtingsoperator, technische beroepen die ooit het alleenrecht van mannen waren.

Op de muur staat: Wanneer een vrouw begint geld te verdienen, verandert dat het machtevenwicht thuis en in de wereld. Laila Tyabji

Aurette Leroy artistiek directeur van Arts en Scènes gaf uitleg bij de tentoonstelling. Voor hen die de tentoonstelling niet kunnen bezoeken is er een uitgave met 100 foto’s van de tentoonstelling van Reporters zonder grenzen, een internationale niet-gouvernementele organisatie die onderzoek doet naar persvrijheid, en deze wil bevorderen. Hoewel sommige standpunten van de organisatie kritiek krijgen, hebben ze meestal zeker gelijk.

Microkrediet en zelfhulpgroepen voor vrouwen

BNP Paribas sponsort de tentoonstelling. De bankgroep is reeds 150 jaar in Indië aanwezig en wil met de tentoonstelling bewijzen dat ze zich concreet inzetten in projecten rond sociale verantwoordelijkheid en gelijkheid in de landen waar de Groep opereert.

In het Indiase Bhuj wordt het afval opgehaald door vrouwen van de Maheshwari-gemeenschap. Ze worden door de gemeente betaald voor dit werk. KMVS, een federatie van vrouwen in de landelijke regio Kutch in Gujarat, hielp hen om zich te organiseren en hun belangen te verdedigen © MARTINE FRANCK/MAGNUMPHOTOS

De Belgische Martine Franck (geboren in Antwerpen, groeide op in de Verenigde Staten en studeerde kunstgeschiedenis in Madrid en Parijs) was de echtgenote van de in 2004 overleden Henri Cartier Bresson, een van de stichters van Magnum. Ze stelt hier een prachtige reeks tentoon over zelfhulpgroepen die hun activiteiten kunnen financieren door microkredieten.  Het is duidelijk dat ze bij Magnum is aangenomen voor haar kunnen en niet omdat ze de echtgenote was van HCB.

Mugi Ben Rabari van de Rabari-nomadengemeenschap, bekend om haar fijn borduurwerk. In het dorp Khardiya, district van Kutch, in de staat Gujarat, India © MARTINE FRANCK/MAGNUMPHOTOS

Ik had ook een gesprek met Patrick Sapy van microStart, een coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid en sociaal oogmerk, die microkredieten in België levert. Microkredieten helpen of steken mensen nog dieper in de miserie. Ik vraag wat microStart doet opdat dit laatste niet zou gebeuren. “Vooreerst zijn we een coöperatieve met een sociaal oogmerk. (de CVBA is nog in de opstartfase en kent nog maar 3 leden, maar wel al +500 klanten) We leveren leningen aan ondernemers die bij de gewone banken niet terecht kunnen, we volgen hun projecten 2 jaar gratis op en helpen hen hierdoor hun project te doen slagen. Er zijn veel migranten die lenen, +60% is een vrouw en we trachten hen op deze manier een kans op een betere integratie te geven. Het gaat over kleine bedragen (500 – 10000€) op korte termijn aan een intrest van 8,25%” Als ik die 8,25% vergelijk met wat ik op een spaarboekje krijg vind ik dat toch een heel groot verschil. “Het gaat meestal over bedragen kleiner dan 3000€  en dan is de effectieve meerkost vrij klein.” Op de website staat een voorbeeld.  500€ op 6maanden terug betalen geeft een meerkost van 37€. Rood staan op de bank kost waarschijnlijk meer en de groep waarvoor het bedoeld is krijgt geen krediet op de bank.

Vrouwelijke iconen 

Anjolie Ela Menon, kunstenares, New Delhi, India ©Raghu Rai / Magnum Photos

De Indiase fotografe Raghu Rai bracht 12 vrouwen voor haar camera waarvan de invloed bepalend is voor de evolutie van de hedendaagse Indiase maatschappij.

Ele Bhatt, oprichtster van de 'Self Employes Women's Assaciation' Geleid door het gedachtengoed van Ghandi, wijdt ze haar leven aan de verdediging van de armste en meest uitgebuite vrouwen van Indië. Ahmedabad, in de staat Gujarat, Indië ©Raghu Rai / Magnum Photos

De vrouwen zijn afkomstig uit zeer verschillende kringen van de maatschappij. Elk met hun eigen woorden en daden getuigen ze van hun overtuiging om ‘Indië te Veranderen’.

De tentoonstelling is de moeite waard. Ze is fotografisch van heel hoog niveau maar van Magnum hadden we niet anders verwacht. Het onderwerp is interessant gebracht. De vrouwen houden hun eigen vreedzame revolutie voor een betere maatschappij en een maatschappij waarin zij een betere positie bekleden. De tentoonstelling focust op de positieve veranderingen. Think Global act Local of bekijk het micro-niveau en begrijp het macro-niveau. Voor hen die er niet genoeg van krijgen is er ook nog een prachtig uitgave met de foto’s te koop.

Geplaatst in Cultuur en Tentoonstellingen | Tags: , , , , , , , | 4 reacties

Een eeuw geleden begon de 35mm fotografie. Deel 1: The Roaring Twenties

De technische evolutie van de fototoestellen van de laatste 100 jaar tonen dat de fotograaf streeft naar comfort, beheersing van zijn toestel, de lichtomstandigheden en omgeving en last but not least, de best mogelijke kwaliteit van de foto’s. Met de automatische camera’s ruilt de fotograaf de controle over zijn toestel voor de controle over de omgeving en de lichtomstandigheden.

Big is beautiful en de Roaring Twenties

Toestellen zijn compromissen. Vandaag verkiezen sommige commerciële fotografen nog steeds de onovertroffen beeldkwaliteit van technische camera’s op 20x25cm formaat. Daartegenover staan de met GSM genomen beelden die we regelmatig in de nieuwsuitzendingen zien. Zij bewijzen dat de beste camera degene is die je bij hebt en dat technische kwaliteit niet het enige criterium is voor een goede foto. De maxi Leica III op de afbeelding levert misschien betere foto’s dan de echte Leica, handelbaarder is hij zeker niet. In de roaring twenties knippen vrouwen hun haar kort en ontdoen zich van het korset. De rokken gaan omhoog en de charleston is de meest geliefde dans. De tijd is rijp voor handigere toestellen Verschillende fabrikanten brengen in kleine oplagen toestellen op de markt, die op 35mm cinema film fotograferen. In België komt in 1924 de Photoscopic op de markt.

1924 Photoscopic Bruxelles: Objectief Labor Gand 45mm f:3.5 met Compur sluiter.

Bruxelles ligt in Vlaanderen, we mogen dus onze Vlaamse borst natmaken. De Oostenrijkse Amourette die later gefabriceerd is, lijkt wel heel hard op de Photoscopic. Onze eigen Photoscopic kreeg navolging.

Mijn versie wijkt af van de modellen die ik op internet vind. Er zouden er 100 van gemaakt zijn. Misschien is dit een prototype? Het is in elk geval het toestel waarmee ik heb leren fotograferen. Volledige controle over de sluitertijd (1/25, 1/50, 1/100, B en T), diafragma (van f:3.5 tot f:25) en afstand van 35cm tot oneindig.

De Photoscopic werkt met speciale 35mm film cassettes waarop 50 24x24mm opnamen passen. De 35mmm cassettes waren in het begin niet gestandaardiseerd. Agfa had in de jaren 30 zijn Karat cassettes en in de jaren 60 in concurrentie met de Instamatic de Rapid cassettes. De Karat en Rapid cassettes leken erg op die van de Photoscopic.

Controle

Al die instellingen vond ik flink intimiderend.

Voor het instellen van de afstand had ik een rolmeter bij. Deze heb ik later vervangen door een Certos afstandsmeter, waarschijnlijk uit Oost-Duitsland. Door aan de bovenste ring te draaien kon je twee beelden over elkaar brengen. De afstand kon je dan aflezen op de ronde schijf. Het bereik ging van 90cm tot oneindig. Heel wat handiger dan de rolmeter maar het bleef een gedoe.

Het werkt heel eenvoudig. Je kijkt door het gaatje links bovenaan, via een halfdoorlatende spiegel door het rechthoekige raampje links beneden. Een tweede beeld komt van de spiegel rechts, en weerkaatst op de halfdoorlatende spiegel naar het oog. Met de ring kan je de rechtse spiegel draaien en zo de twee beelden over elkaar brengen.

Voor het instellen van de tijd en het diafragma gebruikte ik een kaart van Gevaert

Om de kaart te gebruiken maak je de som van het cijfer dat het onderwerp voorstelt en het cijfer dat de weersgesteldheid aangeeft. ‘Open landschappen’ 9 + ‘Volle zon’ 4 geeft een lichtwaarde van 13.

Sunny 16 rule

Met de lichtwaarde raadpleeg je dan de tabel onderaan. Lichtwaarde 13 geeft een resultaat van 1/25 met f:16. De belichtingstabel is gemaakt voor Gevapan 30 (=80 ISO). Er is zoiets als de ‘Sunny 16 rule’ die zegt dat bij een foto in volle zon het diafragma f:16 is en de sluitertijd = aan de  ISO waarde. Volgens die regel zou er dus op 1/80 i.p.v. op 1/25 moeten gefotografeerd worden.

Wie heeft nu gelijk? Is het nu 1/25 of 1/80? De kaart gaf me controle buiten, binnen was ik er niets mee. Daarom kocht ik wat later een lichtmeter.

Foto begin jaren 60-tig met Photoscopic in de Sint Paulus kerk.. Ik herinner me nog dat ik toen de afstand met een rolmeter gemeten heb

Dit is ook Sint Paulus.

1925 en Fotografie zal nooit meer hetzelfde zijn

In 1925 brengt Leitz de Leica I op de markt. Niet de eerste 35mmm camera, wel de eerst commercieel succesvolle 35mm. Oscar Barnack had in 1914, voor eigen gebruik, de zogenaamde Urh Leica gebouwd. Typisch is de platte vorm met de afgeronde zijkanten, die we vandaag in de Leica M’s nog terug vinden. Er bestaan nog steeds foto’s die Barnack daarmee genomen heeft. Het duurde nog meer dan 10 jaar voor hij productierijp was.

Leitz drukt met zijn Leica I tot op vandaag een stempel op de fotografie.

De Leica I brengt brengt een compromis op de markt dat in vergelijking met bestaande toestellen klein, licht en vooral handelbaar is.

Herkenbaar zijn van rechts naar links op het bovenaanzicht:

  • Sluiter opspannen en film doordraaien met de knop rechts op de camera. Later is de knop vervangen door een hendel.
  • Beeldteller staat ook rechts op de camera.
  • Ontspanknop rechts op het toestel (niet op de lens zoals op de Photoscopic)
  • Tijdenknop bovenaan de camera
  • Accessoire schoentje. De huidige flitstoestellen zou je er nog kunnen inschuiven (er was nog geen flitssynchronisatie)
  • Zoeker
  • Links de knop om de film terug te draaien
  • Het hendeltje ‘l” dient om de film te kunnen terug draaien. Het staat nog steeds op de huidige Leica M7 en MP.
  • Het diafragma wordt op de lens ingesteld
  • De afstand wordt op de lens ingesteld
  • Onderaan en niet zichtbaar is er een schroefdraad zodat je het toestel op een statief kan plaatsen
  • De huidige 35mmm film cassettes zijn afgeleid van en passen nog steeds in de oude Leica’s

Vandaag oogt de Leica I oubollig maar zijn langgerekte vorm herkennen we nog steeds in veel huidige toestellen. Het aspect ‘compact’ is ook vandaag nog aan de orde. De opnamen waren 24x36mm groot. In digitaal heet dat  ‘Full Frame’. Voor die tijd was dat een klein beeld formaat. De kwaliteit was minder maar de dieptescherpte groter en zelfs lichtsterke objectieven, bleven klein. Hiermee kon je, in tegenstelling met de platen camera’s, zonder statief fotograferen. Met de Leica maakte je dynamischer foto’s. Je kon nu vanuit standpunten fotograferen die met de oude en grotere camera’s niet mogelijk waren. Het is te vergelijken met de life-view die digitale toestellen nu hebben. Door op het schermpje te kijken kan je nu foto’s nemen van zeer dicht bij de grond of boven het hoofd en nog steeds zien wat er op de foto komt.

Leica had zijn eigen filmcassettes die je zelf in de doka van film voorzag. Bij het sluiten van het toestel draaide de cassette open. De huidige kleinbeeld filmcassette (zie de APX cassette achteraan op de foto) hebben de zelfde afmetingen zodat ze nog altijd in die oude toestellen passen.

Mensen willen controle en zekerheid. Meten in plaats van te schatten. Vier jaar na de introductie van de Leica I, net voor het einde van het decennium, bracht Leitz een afstandsmeter uit, die in het accessoire schoentje paste. De (rol)meter kon thuis blijven.

Deel 2: De strijd om het beste toestel. Leica versus Contax. Het gevecht om de gunst van de koper.

 

Geplaatst in Fototoestellen | Tags: , , , , , , , , , , , | 3 reacties