Een eeuw geleden begon de 35mm fotografie. Deel 1: The Roaring Twenties

De technische evolutie van de fototoestellen van de laatste 100 jaar tonen dat de fotograaf streeft naar comfort, beheersing van zijn toestel, de lichtomstandigheden en omgeving en last but not least, de best mogelijke kwaliteit van de foto’s. Met de automatische camera’s ruilt de fotograaf de controle over zijn toestel voor de controle over de omgeving en de lichtomstandigheden.

Big is beautiful en de Roaring Twenties

Toestellen zijn compromissen. Vandaag verkiezen sommige commerciële fotografen nog steeds de onovertroffen beeldkwaliteit van technische camera’s op 20x25cm formaat. Daartegenover staan de met GSM genomen beelden die we regelmatig in de nieuwsuitzendingen zien. Zij bewijzen dat de beste camera degene is die je bij hebt en dat technische kwaliteit niet het enige criterium is voor een goede foto. De maxi Leica III op de afbeelding levert misschien betere foto’s dan de echte Leica, handelbaarder is hij zeker niet. In de roaring twenties knippen vrouwen hun haar kort en ontdoen zich van het korset. De rokken gaan omhoog en de charleston is de meest geliefde dans. De tijd is rijp voor handigere toestellen Verschillende fabrikanten brengen in kleine oplagen toestellen op de markt, die op 35mm cinema film fotograferen. In België komt in 1924 de Photoscopic op de markt.

1924 Photoscopic Bruxelles: Objectief Labor Gand 45mm f:3.5 met Compur sluiter.

Bruxelles ligt in Vlaanderen, we mogen dus onze Vlaamse borst natmaken. De Oostenrijkse Amourette die later gefabriceerd is, lijkt wel heel hard op de Photoscopic. Onze eigen Photoscopic kreeg navolging.

Mijn versie wijkt af van de modellen die ik op internet vind. Er zouden er 100 van gemaakt zijn. Misschien is dit een prototype? Het is in elk geval het toestel waarmee ik heb leren fotograferen. Volledige controle over de sluitertijd (1/25, 1/50, 1/100, B en T), diafragma (van f:3.5 tot f:25) en afstand van 35cm tot oneindig.

De Photoscopic werkt met speciale 35mm film cassettes waarop 50 24x24mm opnamen passen. De 35mmm cassettes waren in het begin niet gestandaardiseerd. Agfa had in de jaren 30 zijn Karat cassettes en in de jaren 60 in concurrentie met de Instamatic de Rapid cassettes. De Karat en Rapid cassettes leken erg op die van de Photoscopic.

Controle

Al die instellingen vond ik flink intimiderend.

Voor het instellen van de afstand had ik een rolmeter bij. Deze heb ik later vervangen door een Certos afstandsmeter, waarschijnlijk uit Oost-Duitsland. Door aan de bovenste ring te draaien kon je twee beelden over elkaar brengen. De afstand kon je dan aflezen op de ronde schijf. Het bereik ging van 90cm tot oneindig. Heel wat handiger dan de rolmeter maar het bleef een gedoe.

Het werkt heel eenvoudig. Je kijkt door het gaatje links bovenaan, via een halfdoorlatende spiegel door het rechthoekige raampje links beneden. Een tweede beeld komt van de spiegel rechts, en weerkaatst op de halfdoorlatende spiegel naar het oog. Met de ring kan je de rechtse spiegel draaien en zo de twee beelden over elkaar brengen.

Voor het instellen van de tijd en het diafragma gebruikte ik een kaart van Gevaert

Om de kaart te gebruiken maak je de som van het cijfer dat het onderwerp voorstelt en het cijfer dat de weersgesteldheid aangeeft. ‘Open landschappen’ 9 + ‘Volle zon’ 4 geeft een lichtwaarde van 13.

Sunny 16 rule

Met de lichtwaarde raadpleeg je dan de tabel onderaan. Lichtwaarde 13 geeft een resultaat van 1/25 met f:16. De belichtingstabel is gemaakt voor Gevapan 30 (=80 ISO). Er is zoiets als de ‘Sunny 16 rule’ die zegt dat bij een foto in volle zon het diafragma f:16 is en de sluitertijd = aan de  ISO waarde. Volgens die regel zou er dus op 1/80 i.p.v. op 1/25 moeten gefotografeerd worden.

Wie heeft nu gelijk? Is het nu 1/25 of 1/80? De kaart gaf me controle buiten, binnen was ik er niets mee. Daarom kocht ik wat later een lichtmeter.

Foto begin jaren 60-tig met Photoscopic in de Sint Paulus kerk.. Ik herinner me nog dat ik toen de afstand met een rolmeter gemeten heb

Dit is ook Sint Paulus.

1925 en Fotografie zal nooit meer hetzelfde zijn

In 1925 brengt Leitz de Leica I op de markt. Niet de eerste 35mmm camera, wel de eerst commercieel succesvolle 35mm. Oscar Barnack had in 1914, voor eigen gebruik, de zogenaamde Urh Leica gebouwd. Typisch is de platte vorm met de afgeronde zijkanten, die we vandaag in de Leica M’s nog terug vinden. Er bestaan nog steeds foto’s die Barnack daarmee genomen heeft. Het duurde nog meer dan 10 jaar voor hij productierijp was.

Leitz drukt met zijn Leica I tot op vandaag een stempel op de fotografie.

De Leica I brengt brengt een compromis op de markt dat in vergelijking met bestaande toestellen klein, licht en vooral handelbaar is.

Herkenbaar zijn van rechts naar links op het bovenaanzicht:

  • Sluiter opspannen en film doordraaien met de knop rechts op de camera. Later is de knop vervangen door een hendel.
  • Beeldteller staat ook rechts op de camera.
  • Ontspanknop rechts op het toestel (niet op de lens zoals op de Photoscopic)
  • Tijdenknop bovenaan de camera
  • Accessoire schoentje. De huidige flitstoestellen zou je er nog kunnen inschuiven (er was nog geen flitssynchronisatie)
  • Zoeker
  • Links de knop om de film terug te draaien
  • Het hendeltje ‘l” dient om de film te kunnen terug draaien. Het staat nog steeds op de huidige Leica M7 en MP.
  • Het diafragma wordt op de lens ingesteld
  • De afstand wordt op de lens ingesteld
  • Onderaan en niet zichtbaar is er een schroefdraad zodat je het toestel op een statief kan plaatsen
  • De huidige 35mmm film cassettes zijn afgeleid van en passen nog steeds in de oude Leica’s

Vandaag oogt de Leica I oubollig maar zijn langgerekte vorm herkennen we nog steeds in veel huidige toestellen. Het aspect ‘compact’ is ook vandaag nog aan de orde. De opnamen waren 24x36mm groot. In digitaal heet dat  ‘Full Frame’. Voor die tijd was dat een klein beeld formaat. De kwaliteit was minder maar de dieptescherpte groter en zelfs lichtsterke objectieven, bleven klein. Hiermee kon je, in tegenstelling met de platen camera’s, zonder statief fotograferen. Met de Leica maakte je dynamischer foto’s. Je kon nu vanuit standpunten fotograferen die met de oude en grotere camera’s niet mogelijk waren. Het is te vergelijken met de life-view die digitale toestellen nu hebben. Door op het schermpje te kijken kan je nu foto’s nemen van zeer dicht bij de grond of boven het hoofd en nog steeds zien wat er op de foto komt.

Leica had zijn eigen filmcassettes die je zelf in de doka van film voorzag. Bij het sluiten van het toestel draaide de cassette open. De huidige kleinbeeld filmcassette (zie de APX cassette achteraan op de foto) hebben de zelfde afmetingen zodat ze nog altijd in die oude toestellen passen.

Mensen willen controle en zekerheid. Meten in plaats van te schatten. Vier jaar na de introductie van de Leica I, net voor het einde van het decennium, bracht Leitz een afstandsmeter uit, die in het accessoire schoentje paste. De (rol)meter kon thuis blijven.

Deel 2: De strijd om het beste toestel. Leica versus Contax. Het gevecht om de gunst van de koper.

 

Advertenties

Over Flash

Mijn eerste foto's maakte ik nog voor ik een tiener was. Ondertussen is het een passie. Hoewel ik alle scheikundige processen van beeldvorming heb geleerd, ben ik nog steeds in de ban van de magie van analoge fotografie. Digitaal mag dan voordelen hebben, analoog is meer fun.
Dit bericht werd geplaatst in Fototoestellen en getagged met , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Een eeuw geleden begon de 35mm fotografie. Deel 1: The Roaring Twenties

  1. Nil zegt:

    Met een Agfa Click I als eerste camera kan ik hier niet mee concurreren 😀
    Wolkje, zonnetje en een geel puntje (voor als het sneeuwt?)… daar moest ik het mee doen. Mijn eerste kleinbeeld kwam veel later… de ontdekking van mijn liefde voor fotografie ook… maar dat is een lang verhaal 🙂
    Alweer een artikeltje om met een glimlach op het gezicht van te smullen, Flashke!

  2. Elzani zegt:

    Leuk hoe je iets moois maakt met spullen van toen. Ik vind de 1924 Photoscopic Bruxelles: Objectief Labor Gand 45mm f:3.5 met Compur sluiter erg cool 😉

  3. de mon zegt:

    goed gebracht Luc, duidelijk om zien en aangenaam om lezen !

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s