Alchemie in de doka

Ik vermoed dat ik in een vorig leven alchemist was. Ik verander vandaag wel geen lood meer in goud, maar zet licht met zilverzouten en chemicaliën om in een beeld. Experimenteren is boeiend en leidt tot onverwachte resultaten die ik dan met volgende fotoprojecten wil gebruiken. Zo probeerde ik semi-stand-development.

Zwart-wit ontwikkeling.

Kleurfotografie is gestandaardiseerd en kleurnegatiefilm wordt ontwikkeld in C41 chemicaliën en diafilm in E6 met alleen de ondertussen verdwenen Kodakchrome als uitzondering. Die kon alleen bij Kodak zelf ontwikkeld worden.

Zwart-wit filmen en chemie zijn niet gestandaardiseerd en laten veel ruimte tot experimenteren.

Tri-X @ ISO 400 ontwikkeld in Rodinal 1/100 gedurende 60 minuten agitatie bij de start + 1x kiepen op 30 min.

De Zw/W fotograaf heeft keuze uit een groot aantal verschillende filmen die hij dan nog eens in een groot aantal verschillende ontwikkelaars kan ontwikkelen. In de Massive dev chart staan een groot aantal combinaties van filmen, ontwikkelaars, verdunningen, agitatie, temperatuur en gevoeligheid.

Semi-stand-development

Het zal niemand verbazen dat een hogere temperatuur, meer agitatie en een hogere concentratie van de actieve stoffen het ontwikkelproces versnelt. (Semi) Stand-development doet het tegenovergestelde en vertraagt de ontwikkeling. De ontwikkelaar wordt zo sterk verdund dat er maar net genoeg actieve stoffen zijn om de film te ontwikkelen. Bij stand-development agiteert men alleen bij het begin en bij semi-stand elke 30, 20, … of 5 minuten. Bij weinig agitatie zou invloed van de temperatuur klein zijn.

Hoe werkt het?

Doordat de ontwikkelaar zo fel verdund is, is hij op de fel belichte delen van het negatief snel uitgewerkt. Op de weinig belichte delen van het negatief werkt de ontwikkelaar verder door. Daardoor worden de fel belichte delen van het negatief minder donker en de weinig belichte delen donkerder. M.a.w. alles wordt gecomprimeerd.

Politiek goed fout.

De foto’s links en boven zijn politiek fout. Een koloniaal slaat een Arabisch uitziende man. De aandachtige toeschouwer zal merken dat de koloniaal zijn linker arm kwijt is. Waarschijnlijk heeft de Arabier die met zijn kromzwaard afgehakt. 😉  Je zou voor minder kwaad worden. Deze foto’s fotografeerde ik in het Middelheim museum. Er staan een aantal beelden in slechte staat op een hoopje, waaronder een koloniaal met 1 arm en 1 van de drie koningen die een geschenk lijkt aan te bieden. Daarom staat deze laatste zo gebogen. Door mijn standpunt te kiezen lijkt het of de man geslagen wordt. Je hoeft geen photoshop te gebruiken om een foto te laten liegen.

Lopend meisje

Een van mijn lievelingsbeelden in het Middelheim is het ‘Lopend meisje’ van Kurt Gebauer. Volgens de hoek waaronder je het meisje bekijkt, lijkt ze vrolijk of angstig.

Tri-X @ ISO 400 ontwikkeld in Rodinal 1/100 gedurende 60 minuten agitatie bij de start en 1x kiepen op 30 min.

Die wagen op de foto had ik nog niet gezien. Door het meisje en het voertuig te combineren lijkt het een beeld uit sciencefiction film. Ze op de vlucht en loopt dan recht in armen van de vijand (dat akelige voertuig) Welke kant zou ze opgaan?

Waar komt de mosterd vandaan?

Vroeger had ik al semi-stand-development gedaan in Rodinal 1/100 met agitatie alle 5 minuten en een totale ontwikkeltijd van een klein half uur. De bedoeling was toen om TX op ISO 1600 of 3200 i.p.v. op 400 te kunnen belichten. De foto’s waren moeilijk te ontwikkelen in de natte doka. Ik wou het nog eens proberen en haalde mijn mosterd uit een artikel van J B Hilderbrand. Volgens Hildebrand heeft (semi) stand-development volgende voordelen:

  • de toonschaal wordt gecomprimeerd zodat je meer detail in de hoge lichten en in de schaduwen hebt.
  • je kan de film 2 stops onderbelichten en nog steeds goede resultaten hebben.
  • je kan verschillende merken en gevoeligheden samen ontwikkelen. De temperatuur hoeft niet nauwkeurig te zijn, alles tussen 15 en 25ºC is OK.
  • het is goedkoop omdat je maar 3.5ml Rodinal per film nodig hebt. (normaal is dat 6 of 12ml)
  • resultaten zijn gemakkelijk te scannen

2 Stops onderbelichten

Ik heb ook een TX op ISO 1600 belicht en de resultaten zien er veelbelovend uit.

Tri-X @ ISO 1600 ontwikkeld in Rodinal 1/100 gedurende 60 minuten agitatie bij de start en 1x kiepen op 20 en op 40 min. De ontwikkeltank is een keer meer gekiept om een meer egale ontwikkeling te verkrijgen.

Het lijkt erop of je een TX film net zo goed op 1600 dan op de standaard 400 ISO kan gebruiken en hetzelfde ontwikkelen.

Tri-X @ ISO 1600 ontwikkeld in Rodinal 1/100 gedurende 60 minuten agitatie bij de start en 1x kiepen op 20 en op 40 min.

Als ik naar de rug van de man met de 2 meisjes kijk, zie ik meer detail in de schaduwen dan ik verwacht had. Het grootste probleem vind ik de toonschaal, die is bij belichten op 400 ISO toch veel mooier.

Besluit

Ik ga semi-stand ontwikkeling met elke 20 minuten 1 maal kiepen zeker nog verder uittesten. De negatieven scannen gemakkelijk. Bij 400 ISO zijn de hoge lichten gemakkelijk uitgebleekt, bij 1600 ISO geven de schaduwen problemen. Misschien is 800 ISO ideaal. Dat probeer ik de volgende keer.

Tri-X @ ISO 400 ontwikkeld in Rodinal 1/100 gedurende 60 minuten agitatie bij de start + 1x kiepen op 30 min.

Advertenties

Over Flash

Mijn eerste foto's maakte ik nog voor ik een tiener was. Ondertussen is het een passie. Hoewel ik alle scheikundige processen van beeldvorming heb geleerd, ben ik nog steeds in de ban van de magie van analoge fotografie. Digitaal mag dan voordelen hebben, analoog is meer fun.
Dit bericht werd geplaatst in Lichte- en Donkerekamer en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

4 reacties op Alchemie in de doka

  1. Nil zegt:

    Flashke, je doet me wat aan…. 😀
    Ik heb hier in, onder, voor, achter, naast en rond mijn bureau op m’n knieën en op ‘ n stoel alle dozen en schuiven open en dicht gedaan om dat groezelig schriftje terug te vinden waar al mijn donkerkamer tips en ervaringen ingekribbeld staan… ik weet dat ik het zeker nog heb maar het zal toch wel even duren tot ik het terug vind om een vergelijking te maken…

    Plezant! 🙂

  2. Elzani zegt:

    Je vergelijking onder politiek goed fout en de sci fi scenario vind ik heel goed gevonden. Voor de rest lekker ouderwets en geeft een warm gevoel.

  3. mon zegt:

    Mijn gedachten gaan naar de eerste stappen die ik zette als 8 jarige in een afgedankte kleerkast. Mijn eerste doka ! Veel werk om het licht buiten te houden, spleten dichtplakken, problemen met moeder wegens vlekken op mijn broek, de gele van de fixeer en de bruine van de ontwikkelaar ! Maar het wonder van de afdrukken die uit het niets verschenen maakte alles weer goed. Nadien is die verwondering nooit meer dezelfde geweest. Maar ze heeft plaats gemaakt voor de voldoening wanneer ik eens een treffend beeld heb geschoten ! Emoties hebben een leef-tijd!

  4. marie van roost zegt:

    goed gedaan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s