W. Eugene Smith, Foto’s echter dan de werkelijkheid

In het Foam loopt tot 16 maart 2011 de fototentoonstelling ‘More Real than Reality’ over de Amerikaanse fotograaf W. Eugene Smith (1918 – 78). Smith heeft het foto-essay op een nieuwe hoogte getild. Hij is constant op zoek naar de (zijn) waarheid. Zijn beelden tonen emoties. De kijker heeft het gevoel, emotioneel en bijna lijfelijk, bij het gebeuren aanwezig te zijn. Zijn perfectionisme maakt van hem een moeilijk man om mee te werken of te leven.

Dr. Ceriani Going from House to Hospital Country Doctor 1948 © The Heirs of W. Eugene Smith courtesy Black Star

Op het eerste gezicht lijkt dit een eenvoudige snapshot van Dr. Ceriani die door het gras stapt met zijn dokterstas. De wolken partij is prachtig weergegeven, de dokter stapt in het licht en laat het halfduister achter zich. De foto is vanuit een laag standpunt genomen, waardoor de arts belangrijker wordt. De fotograaf is niet toevallig op het juiste ogenblik op de juiste plaats. Dit is een uiterst minutieus geplande opname met invulflits opgenomen en daarna geperfectioneerd in de doka tot een beeld echter dan de werkelijkheid. ‘More real than reality’. Met ‘Country Doctor’ verandert Smith de fotojournalistiek. Het is niet meer voldoende om één fantastische foto te maken. Hij legt zich de discipline op telkens weer, een samenhangende reeks van sublieme beelden te schieten.
Bekijk de Fotoreeks Country doctor op Life.com

Juan Larra Spanish Village 1950 © The Heirs of W. Eugene Smith courtesy Black Star

‘Spanish Village’ wordt lang beschouwd als het hoogtepunt van de foto-essays in magazines. Met amper 17 beelden over 10 pagina’s vertelt Smith in Life het verhaal van een Spaans agrarisch dorpje na de burgeroorlog in volle repressieve Franco tijd. Hij is zeer teleurgesteld omdat Life zijn kritische politieke toon, tegen het Franco regime, fel afzwakt.

Bovenstaande foto lijkt genomen bij het licht van een kaars of een olielamp. Smith gebruikte Kodak Super XX film met een gevoeligheid van 200/250 ISO.

Met een huidige professionele digitale reflex is het licht van één kaars voldoende. In 1950 moest je dat anders oplossen. Smith gebruikte voor deze opname één flitslamp met een zakdoek over. Het toont het meesterschap van Smith bij opname en in de doka. Zelfs vandaag met de modernste middelen vraagt zo een opname met één flits heel wat Photoshoppen om dit resultaat te bereiken. (omdat de kamer zo klein is moet de kaars of flits heel dicht bij het hoofeinde van het bed staan waardooor er een zeer groot helderheids verschil is tussen het hoofd- en het voeten-einde) In de film Photography Made Difficult , over het leven van Smith lijkt het of hij even op buren bezoek gaat met enkele 35mm toestellen rond zijn hals en snel 2 foto’s neemt. Het is iets moeilijker.

Maude Delivery Nurse Midwife 1951 © The Heirs of W. Eugene Smith courtesy Black Star

Hij maakt als eerste, foto-essays die verder gaan dan het klassieke stramien uitgetekend door de magazines. Zoals een schrijver elke paragraaf bewerkt, zo selecteert Smith elke foto en kneedt ze tot een sprekend beeld dat steeds natuurlijk aanvoelt. Elke foto vormt een paragraaf en alle beelden samen vertellen een volledig verhaal met verschillende verhaal lijnen. Life en andere bladen vormden in de periode vóór de TV, het venster op de wereld. Het foto-essay gaat over een zwarte vroedvrouw in het diepe Zuiden van de V.S. De lezers van Life verzamelen na Gene’s ‘Nurse Midwife’ essay, meer dan 20.000$, waarmee de vroedvrouw een kliniek opstart.

Op dit essay zal Gene heel zijn leven fier blijven. Het bewijst dat zijn foto’s er iets toe doen. Zijn beelden maken een verschil.

Steelworker Pittsburg 1955 © The Heirs of W. Eugene Smith courtesy Black Star

Smith is teleurgesteld met de manier waarop Life met zijn werk omgaat. Voor hem is de emmer vol, hij neemt ontslag en hoopt, zich als zelfstandig fotograaf, artistiek vrijer te kunnen uitdrukken. Hij neemt een opdracht aan om foto’s te leveren voor een boek n.a.v. het 200-jarig bestaan van Pittsburgh. De uitgever wenst een 30 a 50 foto’s. Het geplande verblijf van 3 weken Pittsburgh, wordt 2 jaar en hij komt terug met 13.000 negatieven.(1) Smith tracht gedurende 3 jaar de overvloed aan beelden te vergroten en te schikken tot een verhaal. Bijna publiceert Life nog een selectie, maar Gene trekt zich op het laatste ogenblik terug omdat Life zich niet naar zijn wensen van lay-out en beeldkeuze wil plooien. Zijn artistieke integriteit is hem belangrijker dan de 13.000$(2) die Life bood. Uiteindelijk verschijnt in 1959, onder de naam ‘Labyrinthian Walk’, een selectie over 38 pagina’s in het jaarboek van Popular Photography. Hij krijgt er 1800$ voor en de vrije hand om zelf de lay-out te verzorgen.

Het Foam museum voor fotografie in Amsterdam. Foam Fotografiemuseum Amsterdam © Maarten Brinkgreve 2006

Smith’s beelden tonen een gevoelig man. Maar zijn werk ging voor alles. Zijn dochter getuigt: “Hij kon geen goed vader en goed fotograaf zijn. Hij koos fotograaf te zijn. Een van de eerste zinnen in de documentaire ‘Photography Made Difficult‘ over het leven van Smith luidt: “Als fotograaf was hij super, als mens een ramp.” Die ‘ramp’ slaat op zijn asociale gedrag en zijn verslaafd zijn aan drugs en alcohol. W. Eugene Smith was een fascinerende persoonlijkheid. Zijn beelden staan er vandaag nog steeds en velen zouden graag zijn capaciteiten als fotograaf bezitten. Maar de prijs die hij voor zijn ‘kunst’ betaald heeft is immens.

Foam cafe. Foam Fotografiemuseum Amsterdam © Maarten Brinkgreve 2006

De tentoonstelling in het Foam loopt nog tot 16 maart 2011. Op de tentoonstelling is buiten de essays hierboven beschreven, ook nog zijn reeks ‘Minamata’ van 1972, waar Gene de fotojournalistiek, samen met zijn tweede vrouw Aileen, nog eens heruitvindt. Als foto-activisten vertellen ze het verhaal van een fabriek die kwik in het water loost en van de inwoners van Minamata die hiertegen protesteren. Als Life het verhaal publiceert is Aileen Smith zeer teleurgesteld. Eugene troost haar dat het goed is. Dat ze het maximum hebben bereikt dat ze kunnen bereiken. Gene is filosoof geworden.

(1) De aantallen varieren volgens de bron. Het aantal gewenste foto’s gaat van 30/40 tot 100. En het aantal geschoten negatieven van 10.000 tot 17.000.
(2) Life zou hem afhankelijk van de bron 13.000 of 20.000$ voorgesteld hebben

Bronnen:

Advertenties

Over Flash

Mijn eerste foto's maakte ik nog voor ik een tiener was. Ondertussen is het een passie. Hoewel ik alle scheikundige processen van beeldvorming heb geleerd, ben ik nog steeds in de ban van de magie van analoge fotografie. Digitaal mag dan voordelen hebben, analoog is meer fun.
Dit bericht werd geplaatst in Cultuur en Tentoonstellingen en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s